Bouw je eerste vliegende schaalmodel - door Michael Stuart

English translation

Dit deel van mijn website is een vertaling van de zeer uitgebreide bouwbeschrijving die Michael Stuart heeft gemaakt voor het bouwen van een vliegend schaalmodel.

Wout Moerman

Propeller, wielen en details

Nog slechts een paar dingen te doen voordat we het model kunnen samenvoegen. Eerst maken we de hoofdsteun van papier. Dit kan simpelweg uit de bouwtekening worden gesneden. De twee plakstroken kunnen worden gerild met de botte achterkant van een mes en naar binnen gevouwen. Het papier kan rond worden gemaakt door het over de zijkant van een tafel te wrijven. Daardoor krijgt het al ongeveer het juiste model en dat helpt wanneer het over de balsa hoofdsteun wordt bevestigd.
bouw van de Comper Swift

bouw van de Comper Swift

Ik (Michael Stuart) merkte dat de vorm een beetje moest worden aangepast om te zorgen dat het papier niet over het balsa uitstak.
bouw van de Comper Swift

Ik gebruik UHU hobbylijm om de hoofdsteun te monteren. De lijm werd aangebracht op beide plakstroken en onder de voorrand. Als er lijm op ongewenste plaatsen komt kan dit met thinner worden verwijderd.
bouw van de Comper Swift

De hoofdsteun krijgt een laag poriŽnvuller, net als de paar millimeter van de romp rond de hoofdsteun. Een ruim op maat gesneden stukje spanpapier wordt vervolgens over het witte papier gelegd en vastgezet door het met thinner te bestrijken. De overlap van het spanpapier over de romp zorgt ervoor dat de hoofdsteun rondom komt vast te zitten.
bouw van de Comper Swift

Gewoon papier wordt ook gebruikt om de hoofdstijlen van het landingsgestel te vormen. Een strip papier is dubbelgevouwen en op lengte geknipt om goed over het staaldraad te passen. Bij mij was het nodig om aan de binnenzijde een stukje papier weg te halen om een mooie passing te krijgen.
bouw van de Comper Swift

Om het papier een mooie stroomlijnvorm te geven heb ik het over de zijkant van een liniaal gewreven. De binnenzijde van het papier is ingesmeerd met een laag UHU hobbylijm en daarna werd het papier over het staaldraad gevouwen. Als er overtollige lijm uit de achternaad komt kan dit worden verwijderd met thinner.
bouw van de Comper Swift

Hier is het resultaat. Ik vind dat het er een stuk beter uitziet dan enkel een kaal stukje staaldraad.
Tijd om na te denken over de propeller en het uitneembare neusblok. We moeten nu besluiten wat we aan de voorkant van onze Comper Swift willen monteren.
bouw van de Comper Swift

Hier zijn een aantal mogelijkheden wat betreft de propeller:

Aan de linkerkant is de originele Veron plastic prop van een jaren 50 Tru-Flite bouwdoos. Deze heeft een diameter van 12,5 cm (5 inch), kleine bladen en vrijwel geen verdraaiing in de bladen. Dit is de reden dat we vroeger enkel gemotoriseerde glijvluchten kregen met deze modellen....

De volgende is een 17 cm (7 inch) Peck Polymers prop. Dit is wat Chris Strachan gebruikt op zijn Comper Swift, en ik had hiermee succes op mijn tweede Tru-Flite Jodel Bebe.

De derde op de rij is een Tern 15 cm (6 inch) model, met daarnaast een moderne IGRA kopie van dezelfde prop. De Tern is heel populair bij schaalvliegers, mijzelf inbegrepen, omdat het een flink bladoppervlak heeft en een redelijk hoge spoed. De vrijloop is echter een zwak punt, deze kan het begeven op een vervelend moment. De IGRA is op dit punt wat steviger uitgevoerd. De originele Terns kunnen worden herkend aan de letter T in de bladen.

Tenslotte de rode propeller, een nieuwkomer. Dit is een IKARA, ontworpen door de beroemde Tsjechische modelbouwer Loubomir Koutny. Ik kijk er naar uit om deze te gebruiken op mijn Diels Nakajima Ki43, omdat deze propeller wat meer  spoed heeft dan de standaard Peck prop en een goed alternatief kan zijn voor de Tern. Hij heeft ook nog het voordeel dat hij perfect is gebalanceerd wanneer je hem koopt.
Flitehook in Engeland kan al deze propellers leveren (met uitzondering van de antieke Veron!) en SAMS Models levert ze allen behalve de IKARA. Beide bedrijven hebben een goede bestelservice.
Voor dit model besloot ik de beproefde Tern 6" prop te gebruiken.
bouw van de Comper Swift

Behalve een propeller hebben we ook een neuslager nodig. Ik vind de nylon Peck Polymers lagers heel bruikbaar. Als je een eenvoudig verstelbaar neuslager wilt kan je een van  KP Aero Models gebruiken. Vanwege de krappe ruimte in de neus van de Swift heb ik gekozen voor het kleine Peck lager.
Hou in de gaten dat er twee soorten zijn met verschillende interne diameter: 1/32" or 3/64". Ik gebruik die voor de dikste draaddiameter. Vervolgens ben ik flink gaan zoeken in mijn bak met stukjes verenstaal totdat ik uiteindelijk een stuk vond wat goed paste in de prop en het lager. Om eerlijk te zijn was de draad nog net wat te dun en was e teveel spelling in de prop en het lager. Ik schaam me ervoor te vertellen hoe ik dit heb opgelost omdat dit zo'n botte en low tech oplossing is. Ik had natuurlijk de onderdelen kunnen uitboren en er een exact passend messing buisje in kunnen zetten. Maar wat ik deed is wat secondenlijm op een stukje draad smeren en dit een paar maal door de prop te halen. De lijm verzamelt zich in de prop, en wanneer het uithardt is de opening net een beetje krapper. Dit deed ik ook met het neuslager. Verrassend eenvoudig, maar snel en effectief en de lijm is harder dan het plastic van de prop dus slijtage wordt zo ook verminderd.
We moeten een verwijderbaar neusblok hebben en ik denk dat het slim is om de opening hiervoor te verstevigen met dun triplex. Dit voorkomt slijtage en zorgt ervoor dat wanneer er een wigje tussen het neusblok en de romp moet worden geplaatst om het model goed af te stellen dit wigje niet in het zachte balsa verdwijnt.
bouw van de Comper Swift

Ik heb een paar jaar geleden een grote plaat  1/64" (0,4 mm) triplex gekocht van een handelaar op een modelbouwshow, en ik denk dat dit voor mijn hele leven voldoende is. Het is zeer handig om als versteviging te gebruiken. Hier zie je hoe een schijf wordt uitgesneden met een Olfa Compass Cutter. Dit is een handig gereedschapje om pefecte cirkels uit papier of hout te snijden. Het is redelijk goedkoop en is te koop in de meeste hobby en knutselwinkels.
bouw van de Comper Swift

Ik maak een opening in het schijfje die ongeveer overeen komt met de opening in de neus van de romp. Het schijfje wordt vastgelijmd aan de romp met secondenlijm.
bouw van de Comper Swift

Wanneer de lijm gedroogd is wordt de opening bijgewerkt zodat deze precies overeenkomt met de opening in de romp. Ik kon het ook niet laten om de boven en zijkanten van de romp af te schuren om mooi over te gaan in het ronde schijfje. Omdat er nu weer kaal balsa tevoorschijn komt was het beter om dit te doen VOORDAT de romp werd bekleed, vooral wanner je het model met gekleurd tissue afwerkt.
bouw van de Comper Swift

Het uitneembare neusblokje is gemaakt van twee onderdelen, plus het nylon lagertje. Links zie je het deel wat in de rompopening past, gemaakt van drie lagen hard 1,5 mm balsa. Een opening is gemaakt om ruimte te maken voor het nylon lager.

In het midden zie je de voorkant van het neusblok, van een tweede triplex schijfje en twee lagen hard 1,5 mm balsa. Een ronde opening is gemaakt om te zorgen dat het nylon lagertje er stevig in geklemd kan worden.

Wat misschien niet duidelijk is in deze foto, is dat de voorkant een beetje schuin is afgevijld. Om je een idee te geven hoeveel: aan een kant is een laag 1,5 mm balsa tot iets minder dan de helft overgebleven. op deze manier geven we de propeller al wat zijtrek en domping (side en down thrust).
bouw van de Comper Swift

Pas de achterkant van het neusblokje aan totdat het redelijk klemt in de rompopening. Duw het dan in de romp, maar laat ongeveer 1 mm uitsteken.
bouw van de Comper Swift

lijm nu de ronde voorkant op het neusblokje, maar zorg dat er geen lijm komt op de romp. Plaats de voorkant zo dat de afgeschuinde kant een beetje naar onderen en rechts wijst.
bouw van de Comper Swift

Wanneer de lijm volledig is uitgehard kan je de plug uit de rompopening trekken. Hopelijk blijft de achterkant niet in de romp achter! De nylon lager kan met secondenlijm worden vastgezet. Misschien moet je de opening hiervoor eerst nog een beetje uitvijlen om het lager goed te laten passen.
bouw van de Comper Swift

Nu kan het neusblokje stevig in de romp worden gedrukt en afgeschuurd om het de vorm van de romp te geven. Het neusblokje is zo wel erg klein, en als ik dit nogmaals zou doen dan zou ik het voorbeeld van Chris Strachan volgen en de halve rompneus uitneembaar maken. Dat geeft beslist meer ruimte om het rubber door te laten.
bouw van de Comper Swift

Door een stuk staaldraad in het lager te steken zie je de domping. Ik heb een beetje gegokt hoeveel nodig is, de meeste hoogdekkers hebben wel wat domping nodig. Later zullen we zien of dit voldoende is....
bouw van de Comper Swift

De wielen op de bouwtekening zijn wat aan de kleine kant, en de wielen uit de bouwdoos zijn ook wat dunnetjes. Dit is een goede gelegenheid om te laten zien hoe je zelf wieltjes van balsahout kunt maken.

De echte Comper Swift had behoorlijk brede wieltjes en daarom maak ik ze van vier lagen 2 mm balsa. Acht schijfjes worden gesneden met een diameter van 23 mm. De binnenste twee lagen blijven massief, bij de buitenste wordt nog een gat in het midden gesneden.
bouw van de Comper Swift

Het gat in het midden wordt gesneden met de compass cutter, maar nu afgesteld op de kleinste cirkelmaat. Dit is veel lastiger snijden dan de buitenrand van het wiel vanwege de kleine diameter. Het werkt het beste wanneer je een beetje hakkende beweging met het mesje maakt. Waarschijnlijk moet je het gat met een scherp mesje nog wat bijwerken.
bouw van de Comper Swift

Hier zijn alle onderdelen voor de twee wielen.
bouw van de Comper Swift

Voordat ik de lagen op elkaar lijm vind ik het handig om eerst de binnenvorm van de banden af te werken. Je kan dit eerst doen met de spitse kant van een schuurklosje.
bouw van de Comper Swift

Ook handig is een rolletje met waterproof schuurpapier. Dit kan je om een stukje rondhout doen, of gewoon uit de losse hand zoals op de foto. Het is onwaarschijnlijk dat de vorm perfect rond wordt, maar probeer er maar het beste van te maken. Gebruik de twee mooiste exemplaren voor de buitenzijde van de wielen.
bouw van de Comper Swift

Nu kunnen we de lagen op elkaar lijmen. Ik gebruik gele houtlijm hiervoor en plaats een gewicht boven op de stapel om de lagen op elkaar te klemmen terwijl het droogt. Als de opening in de buitenste lagen niet precies in het midden zitten zorg dan dat het gat van de compass cutter mooi in het midden van de opening zit. Dat de buitenrand dan niet mooi is uitgelijnd is geen probleem.
bouw van de Comper Swift

Als de lijm is uitgehard moet een buisjes door het centrum van het wiel worden gestoken, dit wordt het wiellager. Je kan aluminium, messing of plastic (mijn keus) gebruiken. Zorg dat het buisje een paar centimeter lang is.
Het gaatje dat is achtergelaten door de Compass Cutter moet eerst groter worden gemaakt. Dat kan met een klein boortje, maar ik doe het liever met een vijltje. Ik maak de opening geleidelijk steeds groter en werk daarbij vanaf beide kanten van het wiel.
bouw van de Comper Swift

Steek een kant van het buisje in het wiel en draai het buisje tussen je vingers om te kijken of het wiel niet slingert. Als dat wel gebeurt, probeer het gat dan wat aan te passen. Wanneer je tevreden bent kan je aan beide kanten van het wiel wat secondenlijm aanbrengen om het buisje vast te zetten.
Nu zijn er twee mogelijkheden. Je kan het buisje lang laten en dit gebruiken om het wieltje in een boormachine vast te zetten, zodat je het wieltje kan laten ronddraaien terwijl jet het met schuurpapier in model brengt. Aluminium buis werkt hierbij beter dan plastic.
bouw van de Comper Swift

Maar je kan het ook simpel houden, kort het buisje gewoon af bij het wiel en snij en schuur het wiel met de hand in model. Wanneer je er van een afstandje naar kijkt kun je zien of de vorm mooi gelijkmatig is. Zonder het draaien in een boormachine krijg je het nooit helemaal perfect, maar eenmaal op het model zie je de onregelmatigheden niet meer. Op de foto zie je het wiel voor en na het schuren. Wanneer ze beide geschuurd zijn krijgen ze 3 lagen poriŽnvuller, met tussendoor een lichte schuurbeurt.
bouw van de Comper Swift

De laatste onderdelen die gemaakt moeten worden voordat het schilderen kan beginnen zijn de vleugelsteunen. Ze worden gesneden uit 1,5 mm balsa en de randen worden afgerond om ze een beetje een stroomlijnvorm te geven. Elk stuk levert twee steunen op, maar ze worden pas op maat gesneden na het schilderen. Als je het model afwerkt met gekleurd spanpapier moeten de steunen ook met spanpapier worden bekleed. Anders geef je ze een paar laagjes poriŽnvuller.

 

In het volgende hoofdstuk gaan we het model samenvoegen en schilderen.

 

Michael Stuart

 

Start ] Wout Moerman ] Projecten ] Bouwtekeningen ] Bouwcursus ] fotogallerij ] Tips ] Links ]

Inhoudsopgave
Inleiding
1: Wat heb je nodig?
2: Aan de slag!
3: Bouwen van de romp
4: Het landingsgestel
5: Voltooien van de romp
6: De vleugels
7: Bespannen van de romp
8: Bespannen van de vleugels
10: Samenvoegen en schilderen
11: Afwerking en detailering
12: Vliegt'ie?
Bijlagen
A: Kleurenschema's
B: Veron Tru-Flite modellen
C: Tips van Chris Strachan
D: Voltooide modellen
laatst gewijzigd op 10-nov-2012